Oud schilderij van een kera-tatara in werking
Een echte Nihonto wordt gemaakt van Tamahagane maar wat is dat precies en hoe wordt het gemaakt ? Laten we vandaag een poging doen om de zaak van iets nader te bekijken al is de materie veel zwaarder te verteren en moeilijker te doorgronden dan men op het eerste zicht zou denken.
Dit wordt dan ook geen compleet naslagwerk maar eerder een basis inzicht.
Tamahagane is niet iets wat je zomaar in de natuur kan vinden, het is een staal die wordt gewonnen uit het verwerken van satetsu (ijzererts/zand) en wordt Tatara-Buki genoemd.
Om te beginnen zijn er al verschillende soorten satetsu :
- Akome-satetsu , een complex ijzererts die verschillende soorten van oxide en siliciumoxide bevat.
- Masame-satetsu, een meer ijzererts die vooral voor industriële doeleinden wordt gebruikt en voornamelijk bestaat voornamelijk uit Magnetiet (Fe3O4)
En er zullen waarschijnlijk nog wel andere soorten zijn maar helaas nog niks over terug gevonden.
Verschillende soorten Satetsu
Voor het verwerken van dat ijzerzand maakt men gebruik van een tatara (踏鞴) . Tatara is Japans en laat zich vertalen als zijde ‘voet balg’ (zoals je kan zien op het schilderij hier boven, links en rechts van de oven) maar werd later gebruikt om de complete smeltinstallatie te omschrijven.
Als mensen het woord al kennen , dan wordt dat voornamelijk geassocieerd met de Kera-Oshi tatara (lage oven) die veelvuldig in documentaires wordt getoond :
In China maken ze ook hun eigen staal (door het versmelten van ijzerzand) maar op een andere manier. Tot voor kort dacht ik dat dit een modern proces was die werd gebruikt om de traditionele manier te omzeilen / in te korten maar blijkt dat deze manier reeds in de 6e eeuw na Chr. In Japan werd gebruikt.
Zuku-tatara oven
Het staat beter bekend als de Zuku-Oshi Tatara (hoge oven).
Nu wat is precies het verschil tussen de 2 ? Bij de Kera-Oshi is het uiteindelijke resultaat een hetrogeen stuk dat bestaat uit ijzer, staal en slakken. De Zuku-Oshi daarentegen produceert gietijzer zonder slakken of andere componenten maar met een veel hoger koolstof gehalte. Uit dit ijzererts moet het carbongehalte eerst naar omlaag worden gebracht om het om te vormen tot een bruikbare materie voor in de smederij.
Door modernisatie en het introduceren van nieuwe methodes om staal te produceren (begin/mid jaren 1920) was de tatara-buki methode ten dode opgeschreven en dus niet langer gebruikt.
Doch door de Japanse Militaire activiteiten in China en wereldoorlog II werd het Japanse leger weer vragende partij om traditioneel vervaardigde zwaarden te maken en werd omstreeks 1933 de tatara-buki methode opnieuw gebruikt. Het was echter een kort leven beshoren toen Japan in 1945 de oorlog verloor en de Amerikanen om hun dak kregen.
Tijdens de bezetting van de Amerikanen, die een groot deel van hun zwaarden in beslag hadden genomen, was wapendracht en of het maken ervan verboden en was de zwaard cultuur die eeuwen had gefloreerd en gedomineerd bijna verloren gegaan.
De NBTHK (Nihon Bijutsu Token Hozon Kyokai) werd in 1948 opgericht en werd door de overheid erkend als officieel orgaan die moest waken over het (verder) bestaan van de Japanse zwaard cultuur en vooral het traditioneel vervaardigen ervan.
Wat de NBTHK verder nog allemaal heeft gedaan gaan we hier niet bespreken maar in 1976 werd dankzij die vereniging wel een nieuwe tatara opgebouwd op de restanten van een bekende smelterij (Yasukuni tatara) en in November van 1977 werd de tatara opnieuw in gebruik genomen.
De eigenlijke constructie van een kera-tatara is in feite al een kunstwerk op zich (3 meter lang, ongeveer 1 meter breed en hoog) . Om Tamahagane te produceren die van goede kwaliteit is , is het zeer belangrijk dat de plaats vochtvrij is. Om dit tegen te gaan werd de tatara gebouwd op een 3 meter diepe, ondergrondse structuur.
Kera-tatara constructie
De structuur omvat onder andere luchtkanalen, genaamd ko-bune, waardoor het vocht wordt getrokken tijdens de fabricage proces.
De tatara is slechts een 3 tal weken per jaar actief, meestal ergens rond einde januari, begin februari omdat het vochtgehalte dan het laagst is. In die 3 weken worden 3 cyclussen vervolledigd. Er zijn ongeveer 7 dagen nodig van begin tot einde.
De eerste 2 dagen zijn nodig om de nodige grondwerken te doen en de oven, die voornamelijk bestaat uit klei om te bouwen.
Op dag 3-4-5 gebeurt het eigenlijke smeltproces en wordt de oven gedurende 72 uren in gang gehouden (bij een gemiddelde temperatuur van 1500°c) waar er om het half uur een combinatie van ijzerzand en steenkool wordt aan toegevoegd.
De muren van de oven die origineel een 20-40cm dik waren zijn op het einde van het smeltproces op sommige plaatsen maar 10 cm meer.
Wanneer de murage (de man met kennis van zaken en leidinggevend gedurende het ganse proces) de tijd rijp acht wordt het bevel gegeven om de muren van de tatara te slopen en wordt de kera vrijgemaakt.
Kera is hetgeen wat overblijft na het ganse proces en bestaat uit verschillende gedeeltes, opgedeeld volgens het carbon gehalte dat het bevat . Zo heb je :
- Tamahagane : carbon gehalte van 1-1,5%
- Tweede graad tamahagane : carbon gehalte van 0,5-1,2%
- Zuku (zuku-oshi remember ?) : carbon gehalte van +1,75%
- Okajiyou : mix van zuki, staal, slakken en steenkool
Bij de tamahagane zijn er ook nog 2 verschillende onderverdelingen :
- Mejiro : zelfde als de hoogste kwaliteit van tamahagane maar stukjes die niet groter zijn dan 2cm
- Doushita : zelfde als de 2e graad tamahagane maar stukjes die niet groter zijn dan 2cm
Op het einde van de rit ‘verbruikt’ een kera-tatara 9 ton ijzerzand en 11 ton steenkool. Het resultaat is dan een kera van ongeveer 2,3 ton waaruit dan 1 ton pure tamahagane komt.
Stukje Pure Tamahagane
Bij de Zuki-oshi tatara gaat men iets anders te werk maar dat zal voor een volgende zijn 
Andere artikels :
- De Raptor Serie Katanas, gemaakt om te snijden ! Vandaag eindelijk eens de tijd genomen om een paar Japanse zwaarden uit de Raptor Serie van Hanwei – Cas Iberia...
- Deze katanas zijn ideaal als je net iets meer wilt… In de 2 vorige delen haalden we 2 uitersten aan zijnde de Nihonto zwaarden (die voor de meesten onder ons...
- De Samurai De geschiedenis van de Japanse Samurai De Japanners die tot de Militaire krijgers behoorden in het pre-industriële Japan kregen de...
- Hoe herken ik een ‘echte’ katana ? Je wilt een Samurai Zwaard te Kopen maar je bent nieuw in het wereldje en je wilt weten of ze...
- De ondergang van het Smeden In 1873 besliste de toenmalige Keizer Meiji dat er een betere en modernere manier moest komen van oorlogsvoeren en verloren...
