‘Battle Ready Katana’..Het verschil (I)

Ik krijg die vraag zowat wekelijks voorgeschoteld en heb besloten om er een paar artikels aan te wijden om een zo goed mogelijk beeld te schetsen. Er zijn heel veel factoren die zorgen voor het prijsverschil en op het eerste ‘fotozicht’ is er veelal weinig of geen verschil te bemerken tussen een €100 en een €400 – € 800 katana. In dit artikel hier gaan we enkel het lemmet bespreken. In volgende artikels worden fittings, tsuka, afwerking, etc besproken.

De hardheid & staalsoort van een lemmet
De meeste zwaarden worden verkocht met het “40-60 HRC en 1095 staal” verhaaltje. De werkelijkheid is meestal een stukje anders. Het 1095 staal wordt meestal (h)erkend als zijnde een goed staal voor een katana. Dat kan… maar niet noodzakelijk. Een 1060 staal katana kan minstens zo goed zijn als een 1095. Komt daarbij dat het 1095 staal niet makkelijk te vinden is in China. Als is de 1060 van nature iets zachter , het kan door een goed hardingsproces even goed (of zelfs beter) worden als/dan een 1095 lemmet. Het 2e trucje is de “40-60HRC talk”. Wat zich eigenlijk vertaalt in de snede die een hardheid heeft van 60 HRC waar de rugzijde van het zwaard een hardheid heeft van 40HRC. Zo heb je een harde snede en een zachtere achterkant wat je katana meer flexibel maakt. Ik heb zelf verschillende tests gedaan met zwaarden uit verschillende smederijen en in 80% van de gevallen klopte dit helemaal niet. Meestal was het gewoon veel zachter en was er zelfs geen differentiële harding. Een kleine buigproef bracht algauw de waarheid aan het licht en meestal bleef het lemmet een verkromming vertonen. Soms gaan ze je ook tonen hoe scherp een katana is door een stukje papier doormidden te gaan snijden. Je kan elk stuk metaal zo scherp gaan maken dat je er papier kan mee snijden !! Dat bewijst niet dat je er ook daadwerkelijk snij oefeningen kan gaan mee doen. En zelfs al kan die katana het wel, hoe lang zal de snede het gaan uithouden voor er kleine scheurtjes in komen ?

Hamon
Bij geen enkele €100 katana zag ik een echte hamonlijn. Enkel een geëtste . Dus met andere woorden het was erop ‘geschilderd’. Als de look van een zwaard je niks zegt, dan zijn er natuurlijk ook doorgeharde lemetten op de markt die zeer zeker niet gaan onderdoen voor de differentieel geharde. Die van Cold steel bijvoorbeeld of de 1060 serie van Huanuo (zijn eigenlijk exact dezelfde zwaarden) zijn daar een goed voorbeeld van. Wat het verschil dan maakt tussen een €600 (Paul Chen Pro Serie) en een €850 katana (Huanuo Diamond Class) is de polijsting. De meeste €600 katana hebben wel een echte hamon maar er werd een zuur gebruikt om deze beter te laten uitkomen en witter te maken. De €850 daarentegen heeft een echte hamon waar geen zuur of ander bijtend product werd gebruikt.

Kissaki
Wil je de kwaliteit en afwerking van een katana beoordelen, kijk dan snel even naar de kissaki (punt/top) en dan meerbepaald naar de Yokote. De Yokote is de verticale lijn tussen de snijkant van het blad en daar waar de punt begint. Bij de goedkopere modellen is die lijn en overgang nauwelijks zichtbaar of erger nog, ze zit gewoon op de verkeerde plaats ! Bij de lemetten waar de hamon is op geschilderd zal je zien dat die stopt aan de yokote lijn daar waar hij eigenlijk (bij een echt differentieel geharde katana) moet doorlopen. De polijsting kan ook nogal sterk gaan verschillend.

Andere artikels :

1. Zwaarden gids Wat zijn ‘battle ready’ katanas of in het Nederlands vertaald tot functionele zwaarden ? Wat is goed of wat is...
2. De Katana – Japanse zwaard Het lemmet van een samurai zwaard ging meestal samen met slechts 1 gedachte…het aantal mensenlevens dat zwaard had ontnomen…Elk katana...